Kiril Vladimiroviç Romanov (rus. Кирилл Владимирович Романов; 12 oktyabr 1876[1], Puşkin[d], Sankt-Peterburq quberniyası[d] – 12 oktyabr 1938[2], Nöyi-sür-Sen) — Rusiya çarı II Aleksandrın nəvəsi, böyük knyaz və ləğv edilən Rusiya imperiyası taxt-tacının varisi.
| Kiril Vladimiroviç | |
|---|---|
| rus. Кѵриллъ Владиміровичъ | |
 | |
| 31 avqust 1924 – 12 oktyabr 1938 | |
| Şəxsi məlumatlar | |
| Doğum tarixi | 12 oktyabr 1876[1] |
| Doğum yeri |
|
| Vəfat tarixi | 12 oktyabr 1938[2] (62 yaşında) |
| Vəfat yeri | |
| Dəfn yeri | |
| Təhsili |
|
| Fəaliyyəti | hərbi qulluqçu |
| Atası | Vladimir Romanov[3] |
| Anası | Meklenburqlu Mariya |
| Dini | şərqi ortodoks xristianlıq |
| Hərbi xidmət | |
| Mənsubiyyəti | Rusiya imperiyası |
| Rütbəsi | |
| Təltifləri |
            |
 Vikianbarda əlaqəli mediafayllar | |
1876-cı ildə Çarskoye seloda dünyaya gəldi. Atası böyük knyaz Vladimir rus çarı II Aleksandrın oğlu, anası Mariya Pavlovna isə Böyük Meklenburq-Şverin hersoqu II Fridrix Fransiskin qızıdır. 14 yaşınadək saray mürəbbiyələri tərəfindən təlim-tərbiyə edildi. Rus, ingilis, alman və fransız dillərini öyrəndi. Ardından hərbi sahəyə yönəldi və donanma məktəbinə daxil oldu.
1894-cü ildə əmisi III Aleksandr vəfat etdi və əmisi oğlu II Nikolay taxta çıxdı. Tacqoyma mərasimi şənliklərində bibisi qızı Saksen-Koburq-Qota şahzadəsi Viktoriya Melita ilə bir-birlərinə aşiq oldular. Ancaq gənc qız çariça Aleksandranın yeganə qardaşı Böyük Hesse hersoqu Ernst Lüdovik ilə yenicə evlənmişdi və bu münasibət mümkünsüz görünürdü.
1898-ci ildə dünya turuna çıxdı. Məzun olmasının ardından 1904-cü ildə donanmada xidmətə başladı. Rusiya-Yaponiya müharibəsində iştirak etdi. Müharibədə ağır yaralandı və bir müddət hərbi karyerasına fasilə verdi.
8 oktyabr 1905-ci ildə çar II Nikolayın etirazlarına baxmayaraq bibisi qızı Şahzadə Viktoriya Melita ilə evləndi. Çünki, şahzadə artıq boşanmışdı. Buna baxmayaraq onların bu evliliyi skandala səbəb oldu. Bu evliliyə etiraz edənlər arasında əmisi arvadı dul çariça Mariya və çariça Aleksandra Fyodorovna da vardı. Rusiyaya döndükdən sonra böyük knyaz Kiril bütün ünvan və rütbələrində məhrum edildi və sürgün olundu. 1908-ci ildə qardaşı böyük knyaz Alekseyin vəfatının ardından taxt sırlamasında önə keçdi və II Nikolay əmisi oğlunu bağışlamağa məcbur oldu. Onun donanmadakı hərbi rütbələri bərpa edildi. Cütlüyün bu nigahdan 3 övladı doğuldu.
- Mariya Kirilovna (2 fevral 1907 - 25 oktyabr 1951)
- Kira Kirilovna (9 may 1909 - 8 sentyabr 1967)
- Vladimir Kirileviç (30 avqust 1917 - 21 aprel 1992)
Fevral inqilabı əsnasında qardaşı böyük knyaz Pavel və əmisi oğlu böyük knyaz Mixaillə birlikdə konstitusiyalı monarxiyaya keçidi dəstəklədilər. Ancaq daha sonra anidən inqilabçıları dəstəkləməyə və II Nikolayın taxtdan endirilməsinə dəstək verməyə başladı. Onun taxtdan çəkilməsi halında taxta çıxmağa ümid edirdi. Ancaq gözlədiyini ala bilmədi. II Nikolay ailə fərdləriylə birlikdə həbs olundu. Böyük knyaz Kiril xanımını da yanına alaraq Finlandiyaya qaçdı və ardından Koburqda məskunlaşdılar. Maddi vəziyyətin pisləşməsi səbəbilə, daha sonra Fransanın kiçik sahil qəsəbəsində yaşamağa başladılar.
1924-cü ildə Londonda baş tutan məhkəmə nəticəsində əmisi oğlu böyük knyaz Mixail qanuni olaraq ölü elan edildi və ardından Knyaz Kiril özünü 31 avqust 1924-cü ildə Rusiya taxt-tacının imperatoru elan etdi. O əsnada yaşca ən böyük Romanov knyazı olan, atasının əmisi oğlu Böyük knyaz Nikolay Nikolayeviç onun bu hərəkətinə etiraz etdi və 1926-cı ildə toplanan konfransda heç bir Romanov onun bu iddiasına dəstək vermədi. Ancaq böyük knyaz çox yaşlı idi və 1929-cu ildə vəfat etdi. Beləliklə, Kiril Vladimiroviç yaşca ən böyük knyaz olaraq bu ünvanı təhvil aldı.
Öz xatirələrini yazdı və ölümündən bir müddət sonra 1939-cu ildə "Rusiyanın xidmətində həyatım - keçmişdə və indi" adı altında dərc olundu. Vəfatının ardından cənazəsi Koburqda dəfn edilsə də, SSRİ-nin süqutundan sonra onun və xanımının qalıqları Sankt-Peterburqdakı Pyotr və Pavel kafedralına köçürüldü.
- Chavchavadze, David. The Grand Dukes, Atlantic, 1989, ISBN 0-938311-11-5
- Perry, John and Pleshakov, Constantine. The Flight of the Romanovs, Basic Books, 1999, ISBN 0-465-02462-9.
- Prassoloff, Boris. Tsars sans empire : Les prétendants Romanov en exil 1919–1992 (fransız). Paris: Éditions Perrin. 2024. ISBN 978-2262103415.
- Kirill, Grand Duke. My Life in Russia's Service - Then and Now. London: Seleyn & Blount. 1939. ASIN: B001AS1FMI
- Sullivan, Michael John. A Fatal Passion: The Story of the Uncrowned Last Empress of Russia, Random House, 1997, ISBN 0-679-42400-8
- Mironenko, Sergei (1997). A Lifelong Passion (1st ed.). Doubleday. p. 282. ISBN 0385486731
- Massie, Robert (1969). Nicholas and Alexandra. p. 433. ISBN 033002213X
- Coogan, Kevin (1999). Dreamer of the Day: Francis Parker Yockey and the Postwar Fascist International. Brooklyn: Autonomedia. p. 603. ISBN 978-1-57027-039-0
- M. Wattel, B. Wattel. (2009). Les Grand'Croix de la Légion d'honneur de 1805 à nos jours. Titulaires français et étrangers. Paris: Archives & Culture. p. 518. ISBN 978-2-35077-135-9
- Jørgen Pedersen: Riddere af Elefantordenen 1559–2009, Odense: Syddansk Universitetsforlag, 2009. ISBN 8776744345
- 1 2 Lundy D. R. Kirill Vladmirovich Romanov, Grand Duke of Russia // The Peerage (ing.).
- 1 2 Большая российская энциклопедия (rus.). Москва: Большая российская энциклопедия, 2004.
- ↑ Владимир Александрович (rus.). // Энциклопедический словарь СПб: Брокгауз — Ефрон, 1892. Т. VIа. С. 644.